πένθος στο παιδί

Τα βρέφη και τα μωρά έως 2,5 ετών καταλαβαίνουν την απουσία και αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά στο περιβάλλον τους. Θα πρέπει οι ώρες του φαγητού, του ύπνου και του παιχνιδιού να συνεχιστούν κανονικά. Κάποιες απλές φράσεις όπως «η μαμά πάει» ή «ο μπαμπάς δεν θα ξαναγυρίσει», μπορεί να τα βοηθήσουν να κατανοήσουν την απώλεια, την οποία είναι σε θέση να αντιληφθούν.

Ωστόσο στα μεγαλύτερα παιδιά ηλικίας 2,5 έως 9 ετών εξηγήσεις όπως: «η μαμά έφυγε», «ο παππούς εξέπνευσε», «η γιαγιά έπαψε να ζει», «ο μπαμπάς έγινε αστέρι στον ουρανό», «χάσαμε τον αδερφό σου», «ο Θεός ήθελε τον θείο σου κοντά του» είναι αόριστες και παραπλανητικές. Μπορεί να είναι ηπιότερες από τη λέξη «πέθανε», όμως δεν βοηθούν τα παιδιά. Το παιδί θα σκεφτεί ανάλογα: «ε και; Θα γυρίσει», «τι είναι αυτό;», «δηλαδή;», «μα τα αστέρια πέφτουν, άμα πέσει και αυτός; Τι θα γίνει τότε;», «που τον χάσαμε; αν χαθώ κι εγώ;», «και αν θελήσει κι εμένα ο Θεός; Τι θα γίνει τότε;».

Πάρτε τα παιδιά σας κατά μέρος σε ένα ήσυχο κι απόμερο σημείο και μιλήστε τους πρόσωπο με πρόσωπο. Δώστε στα παιδιά σας να καταλάβουν ότι ο θάνατος είναι μια κατάσταση, όπου το σώμα παύει να λειτουργεί. Με απλές κουβέντες. Δώστε έμφαση στη λέξη τελείως. Ο θάνατος είναι μέρος της ζωής, όχι κάτι άσχετο από αυτή.

Αν ο θάνατος είναι αποτέλεσμα κάποιας ασθένειας, μπορείτε να πείτε: «ο μπαμπάς ήταν πάρα, πάρα, πάρα, πάρα πολύ άρρωστος, τονίζοντας το «πάρα, πάρα…» γιατί και τα ίδια τα παιδιά αρρωσταίνουν πολύ συχνά από ιώσεις, κρυολογήματα κ.λ.π. και αυτό μπορεί να τα μπερδέψει.

Σε παιδιά 6 έως 10 ετών μπορείτε να κουβεντιάσετε ήρεμα για τις φοβίες και τις ανησυχίες τους. Αντί να τα συμβουλέψετε, καλύτερο θα ήταν να τα ακούσετε με προσοχή, γιατί αυτά που θα σας πουν, θα σας φανούν πολύτιμα, ώστε να καταλάβετε τη συναισθηματική τους κατάσταση. Να είστε προετοιμασμένοι να απαντήσετε στις ερωτήσεις, που ενδεχομένως να κάνουν με ειλικρίνεια και ρεαλιστικό και καθησυχαστικό τρόπο. Προσφέρετέ τους όσο περισσότερη σταθερότητα, ασφάλεια και συνέπεια γίνεται. Μην διστάσετε να θέσετε όρια. Η αντίδραση των παιδιών απέναντι στον πόνο και την ταραχή που τους προκάλεσε ο θάνατος, μπορεί να εκδηλωθεί με έντονη οργή, ξεσπάσματα και εκνευρισμό. Επισημάνετε το συσχετισμό μεταξύ θανάτου και των συμπεριφορών αυτών και συμπεριφερθείτε φυσιολογικά, όπως πριν από το συμβάν του θανάτου, θέτοντας όρια. Μην κρύψετε την θλίψη σας. Αν αρνείστε τα συναισθήματά σας, κρατώντας θαρραλέα στάση, στέλνετε στα παιδιά σας  εσφαλμένο μήνυμα, ενώ παράλληλα εντείνετε και τον δικό σας πόνο. Αν κρύβετε τα συναισθήματά σας το ίδιο θα μάθουν να κάνουν και αυτά. Το να εκφράζετε τον πόνο σας είναι φυσιολογικό, ενώ η προσποίηση όχι.

Αδράξτε κάθε κατάλληλη ευκαιρία, όπως ο θάνατος ενός κατοικίδιου ή αδέσποτου για να μιλήσετε για το θάνατο. Εξηγήστε τους ότι το συναίσθημα της λύπης είναι φυσιολογικό  και αναμενόμενο και ότι κάποια στιγμή θα φύγει και θα ξαναβρούν την χαρά της ζωής. Να μην ξεχνάτε να είστε ειλικρινείς και να χρησιμοποιείτε απλή και ξεκάθαρη γλώσσα.

Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να συνεχίσουν το παιχνίδι, να ζωγραφίσουν και τα μεγαλύτερα παιδιά να γράψουν ίσως ένα γράμμα προς αυτόν που πέθανε. Τα παιδιά μέσα από το παιχνίδι και την τέχνη εκφράζουν τα συναισθήματά τους, λύνουν τα προβλήματά τους, ξεκαθαρίζουν και κατανοούν τι συμβαίνει στη ζωή τους.

Να είστε υπομονετικοί, η έννοια του θανάτου είναι δύσκολη και περίπλοκη για τα παιδιά. Μπορεί να αντιμετωπίσετε συμπεριφορές όπως προσκόλληση σε ενηλίκους, μωρουδιάσματα, άγχος αποχωρισμού, να δοκιμάζουν τα όριά σας, να κάνουν επανειλλημένες ερωτήσεις ή να εκφράζουν αισθήματα ενοχής.

Η διαδικασία του θρήνου μπορεί να διαρκέσει ένα χρόνο ή και παραπάνω. Τα περισσότερα παιδιά τον ξεπερνούν σχετικά καλά με περιόδους φυσιολογικής συμπεριφοράς και ενίοτε κάποια ξεσπάσματα θλίψης. Γι αυτό έχετε το νου σας στις ακόλουθες ενδείξεις:

Έντονες και παρατεταμένες περιόδους κλάματος ή νεύρων

Υπερβολικές αλλαγές στη συμπεριφορά τους

Παρατεταμένες περιόδους απομόνωσης

Έλλειψη ενδιαφέροντος προς τους φίλους και τις συνηθισμένες δραστηριότητές τους

Συχνούς εφιάλτες και διαταραχές στον ύπνο

Πονοκεφάλους ή αδικαιολόγητους σωματικούς πόνους

Αν παρατηρήσετε τέτοιες συμπεριφορές ή διαθέσεις στα παιδιά σας καλό θα ήταν να απευθυνθείτε σε κάποιον παιγνιοθεραπευτή, ώστε να τους εξασφαλίσετε κατάλληλη ψυχολογική βοήθεια.

FacebookGoogle+EmailTwitter

Comments closed.