Οι Θεραπείες μέσω Τέχνης (Art Therapies), είναι ένας τίτλος «ομπρέλα» που καλύπτει όλες τις ψυχοθεραπευτικές πρακτικές που χρησιμοποιούν κάποιο μέσο τέχνης για να φτάσουν στον θεραπευτικό στόχο. Αυτές είναι η Εικαστική θεραπεία, η Δραματοθεραπεία, η Χοροθεραπεία, η Μουσικοθεραπεία και η Παιγνιοθεραπεία (ειδικά για παιδιά ηλικίας 3- 12 ετών και νεαρούς εφήβους).

Οι Θεραπείες μέσω Τέχνης λειτουργούν ως ένα ασφαλές μέσο ενδοσκόπησης και κατανόησης ζητημάτων που προκαλούν στρες και βοηθούν στην απελευθέρωση της μη λεκτικής έκφρασης και επεξεργασίας των συναισθημάτων, καθώς και στην αντιμετώπιση αγχογόνων καταστάσεων με έναν μη λεκτικό και μη εκλογικευμένο τρόπο. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούν είναι το ίδιο το σώμα, η κίνηση, η μουσική, ο ρυθμός, τα παραμύθια, η ζωγραφική, η κατασκευή, το παιχνίδι, το παίξιμο ρόλων, και τα σύμβολα.

Συχνά, οι άνθρωποι φοβόμαστε να εκφράσουμε «δύσκολα» συναισθήματα, όπως ο φόβος, η λύπη, ο πόνος, η μοναξιά και η ντροπή. Η τέχνη «λέει» αναπόφευκτα την προσωπική ιστορία μας, τα συναισθήματα, τις πεποιθήσεις, τις σκέψεις, τις εμπειρίες και τις δυνατότητές μας.  Μέσα από την τέχνη μπορούμε να εκφράσουμε πιο εύκολα και ανώδυνα τα αισθήματα και τις σκέψεις μας, και να αντιληφθούμε τι πραγματικά μας συμβαίνει, για ποιους λόγους αισθανόμαστε έτσι ή τι θα ήταν βοηθητικό να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε μια κατάσταση. Έτσι, όταν τα λόγια δεν είναι αρκετά, μια εικόνα ή μια κίνηση μπορεί να μιλήσει για μας, για το πως νιώθουμε ή το τι μας συμβαίνει, και να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε και να ανακατασκευάσουμε το συναίσθημά μας, και να ανιχνεύσουμε νέες στρατηγικές αντιμετώπισης των προσωπικών ή/και των διαπροσωπικών δυσκολιών μας.

Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στις συνεδρίες είτε αυτές είναι ατομικές, είτε ομαδικές, διευκολύνουν τους συμμετέχοντες να βρουν τους λόγους που νιώθουν πόνο ή θλίψη και ταυτόχρονα να εντοπίσουν πηγές χαράς και δημιουργικού δυναμικού, που βρίσκονταν εξ αρχής μέσα τους.

Κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί: «μα εγώ δεν έχω ταλέντο, δεν έχω φαντασία. Δεν μπορώ να τραβήξω μια ίσια γραμμή, πως θα εμπλακώ σε μια τέτοια διαδικασία; Θα φανώ γελοίος». Στις Θεραπείες μέσω Τέχνης, το ταλέντο, που έχει ο καθένας, είναι το λιγότερο που έχει σημασία. Η έμφαση δεν δίνεται στις επιδόσεις, αλλά στη συμμετοχή και τη δημιουργία, που συνεπάγεται ένα αίσθημα παιχνιδιού, αίσθημα απόλαυσης, χαλάρωσης, εκτόνωσης, αυθορμητισμού, ευφορίας, ελευθερίας και ανανέωσης. Η προθυμία να πειραματιστεί κάποιος είναι από μόνη της σημαντική. Όλοι έχουμε μέσα μας καλλιτεχνική διάθεση και δημιουργική έκφραση, ακόμα κι αν νομίζουμε το αντίθετο, ή αν μας έχουν πείσει γι’ αυτό στο παρελθόν οι σημαντικοί Άλλοι (γονείς, δάσκαλοι κλπ.), και συχνά μάλιστα οι συμμετέχοντες εκπλήσσονται κι οι ίδιοι με το τι μπορούν να κάνουν. Άλλωστε, όταν ασχολούμαστε με οποιαδήποτε μορφή τέχνης για λόγους ευεξίας, προσωπικής ανάπτυξης, αυτογνωσίας και αυτοκατανόησης, δεν υπάρχει λανθασμένος τρόπος. Η δημιουργία δεν εξαρτάται από τη λογική ή τις λογικές σκέψεις και δεν έχει κανόνες.

Αυτό πρακτικά σημαίνει πως όλοι ανεξαιρέτως μπορούν να παρακολουθήσουν κάποιο πρόγραμμα θεραπείας μέσω κάποιου είδους τέχνης, σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο, ανεξαρτήτως ηλικίας, φυσικής, πνευματικής ή σωματικής κατάστασης. Έχει αποδειχτεί ότι οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται από τους θεραπευτές μέσω τέχνης είναι εξαιρετικώς βοηθητικές για τους συμμετέχοντες, είτε αυτοί αντιμετωπίζουν απλές δυσκολίες στην καθημερινότητά τους (π.χ. δυσκολίες διαχείρισης των συναισθημάτων τους ή δυσχέρεια στην επικοινωνία), είτε παρουσιάζουν κάποια σωματική αναπηρία ή αντιμετωπίζουν κάποια απειλητική για τη ζωή τους ασθένεια, είτε έχουν προβλήματα που χρήζουν παράλληλα και ψυχιατρική υποστήριξη, ακόμα και αν παρουσιάζουν κάποια μορφή νοητικής υστέρησης.

Σύμφωνα με την C. A. Malchiodi, εικαστική θεραπεύτρια (2007), τόσο οι θεραπευτές μέσω τέχνης, όσο και οι ψυχοθεραπευτές πιστεύουν πως η αύξηση της ικανότητας του ατόμου για δημιουργική σκέψη και συμπεριφορά μέσα από το σχέδιο, τη ζωγραφική, τις κατασκευές, τον αυτοσχεδιασμό ή χρησιμοποιώντας τη φαντασία του, βοηθά στη μείωση της συναισθηματικής καταπόνησης και σύγκρουσης και ενισχύει την κατανόηση του εαυτού και των άλλων. Τελικά, καταλήγει, αυτές οι δημιουργικές συμπεριφορές μπορούν από μόνες τους να συμβάλλουν στην καλή ψυχική υγεία βοηθώντας ανθρώπους όλων των ηλικιών να γίνουν πιο προσαρμοστικοί, ανθεκτικοί και παραγωγικοί όταν αντιμετωπίζουν στρεσογόνες καταστάσεις.

Με λίγα λόγια, το να είμαστε ικανοί να ζωγραφίζουμε, να αυτοσχεδιάζουμε, να ταλαντευόμαστε με το ρυθμό, να παίζουμε, σημαίνει πως είμαστε ικανοί να επικοινωνούμε, να εκφράζουμε την φαντασία μας, να ξεπερνάμε τα μπλοκαρίσματα της δημιουργικότητας και τελικά να βιώνουμε συναισθηματική χαλάρωση. Και σε αυτή την κατάσταση της συναισθηματικής χαλάρωσης είναι δυνατό να φτάσουμε όλοι, ανεξάρτητα από πιο σημείο ξεκινάμε, τι δυναμικά έχουμε στη διάθεσή μας, ή ποιος είναι ο δρόμος που θα επιλέξουμε να ακολουθήσουμε, αρκεί να δώσουμε την ευκαιρία στον καλλιτέχνη που κατοικεί μέσα μας να απελευθερωθεί και να εκφραστεί.

FacebookGoogle+EmailTwitter

Comments closed.